Drie prijzen, drie totaal verschillende dingen, en bijna iedereen gooit ze op een hoop. De titel wereldvoetballer van het jaar bestaat in Nederland als verzamelnaam voor minstens twee aparte trofeeen, en daar komt nog een derde prijs bij die er helemaal niets mee te maken heeft. Lionel Messi heeft ze alle drie gewonnen. Dat maakt de verwarring alleen maar groter, want zijn naam staat overal bovenaan.
De Ballon d'Or is iets anders dan de FIFA The Best. En de Europese Gouden Schoen is weer iets compleet anders dan die twee. De eerste twee belonen de beste speler. De derde beloont alleen de meest scorende. Een verdediger kan wereldvoetballer worden. Een verdediger wint nooit een Gouden Schoen.
Drie prijzen, en wat ze echt meten
De Ballon d'Or wordt sinds 1956 uitgereikt door het Franse tijdschrift France Football. Een jury van journalisten kiest de beste speler van het jaar. Het is de oudste en de meest prestigieuze. Wie alles over die prijs wil weten, vindt op onze pagina over alle Ballon d'Or-winnaars de volledige erelijst sinds 1956.
De FIFA The Best is de prijs van de wereldvoetbalbond zelf. Die ontstond in zijn huidige vorm pas in 2016. Daarvoor heette hij de FIFA World Player of the Year, een prijs die FIFA tussen 1991 en 2009 los uitreikte. De stemming werkt anders dan bij de Ballon d'Or: nationale bondscoaches, aanvoerders, journalisten en sinds kort ook fans bepalen samen de uitslag. Hoe dat stemproces precies in elkaar steekt, leggen we uit in de stemming achter de prijzen.
De Europese Gouden Schoen is geen schoonheidsprijs. Het is wiskunde. De trofee gaat sinds 1968 naar de speler die in een Europees competitieseizoen de meeste doelpunten maakt, gewogen via een puntensysteem dat goals in sterkere competities zwaarder telt. Geen jury, geen stemmen, geen mening. Alleen het aantal keren dat de bal erin ging. De overzichten van ESPN tonen precies hoe scheef die verdeling is.
Eén jaar, twee winnaars: hoe dat kan
In 2010 won Wesley Sneijder met Inter de treble en bereikte hij met Oranje de WK-finale. Hij eindigde dat jaar bij geen van de grote prijzen op nummer een. Messi won. Maar in datzelfde jaar gebeurde er iets administratiefs wat de verwarring voorgoed vastlegde.
Tussen 2010 en 2015 fuseerden de Ballon d'Or en de FIFA World Player of the Year tot één prijs: de FIFA Ballon d'Or. Zes jaar lang was er dus geen onderscheid. Messi won er vier, Cristiano Ronaldo twee. In 2016 gingen France Football en FIFA weer uit elkaar. Sindsdien zijn het opnieuw twee aparte trofeeen, die in hetzelfde jaar door verschillende spelers gewonnen kunnen worden.
2024 is daarvan het scherpste voorbeeld. Rodri won de Ballon d'Or. Vinícius Júnior won de FIFA The Best. Twee verschillende winnaars, hetzelfde kalenderjaar, twee verschillende jury's. De Braziliaan kreeg van FIFA officieel 48 stemmen, Rodri 43. Wie zegt "Vinícius werd wereldvoetballer in 2024" heeft gelijk. Wie zegt "Rodri werd wereldvoetballer in 2024" heeft óók gelijk. Het hangt af van welke prijs je bedoelt.
De Gouden Schoen telt anders dan je denkt
Messi won de Europese Gouden Schoen zes keer. Ronaldo vier keer. Geen enkele andere speler kwam ooit boven de twee. Dat is geen toeval. De prijs beloont volume in topcompetities, en die twee domineerden La Liga in een tijd waarin doelpuntenrecords sneuvelden als kaarsjes.
Het verschil met een schoonheidsprijs als de Ballon d'Or zit in wie níet wint. Een spelmaker die twintig assists geeft en het spel dicteert, scoort misschien acht keer. Die wint nooit een Gouden Schoen. Een verdediger als Fabio Cannavaro, die in 2006 wereldvoetballer werd zonder ook maar in de buurt van een topscorerstitel te komen, illustreert het gat tussen de twee soorten prijzen perfect. Hetzelfde geldt voor keepers: lees hoe zeldzaam erkenning is in het verhaal over keepers en de Ballon d'Or.
Verwar de Europese Gouden Schoen trouwens niet met de Gouden Schoen van het WK. Dat is wéér een andere prijs, voor de topscorer van één toernooi. Drie keer "Gouden Schoen", drie keer iets anders.
Wie won het vaakst wat
Tel je alle drie de prijzen op, dan staat één naam los bovenaan. Messi heeft een unieke combinatie: meerdere Ballons d'Or, meerdere FIFA-prijzen én het record van zes Gouden Schoenen. Ronaldo zit op de tweede plaats in elke categorie. Daaronder wordt het veld breed.
De FIFA World Player of the Year had voor het Messi-Ronaldo-tijdperk al zijn eigen recordhouders. Ronaldo Nazário en Zinedine Zidane wonnen die prijs allebei drie keer. George Weah bleef de enige Afrikaanse winnaar ooit, in 1995. En Marco van Basten zette in 1992 als laatste Nederlander zijn naam op de FIFA-lijst, het jaar na de allereerste editie die Lothar Matthäus won. De Nederlandse erfenis bij dit soort prijzen staat uitgebreid beschreven bij de Nederlandse Ballon d'Or-winnaars.
De FIFA-cijfers en winnaarslijst zijn na te lezen in het officiele FIFA-archief, dat dertig jaar prijsgeschiedenis bundelt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de Ballon d'Or en de FIFA The Best?
De Ballon d'Or bestaat sinds 1956 en wordt uitgereikt door France Football, met een jury van journalisten. De FIFA The Best is de prijs van FIFA zelf, in zijn huidige vorm sinds 2016, gestemd door bondscoaches, aanvoerders, journalisten en fans. Twee aparte prijzen die in hetzelfde jaar verschillende winnaars kunnen hebben.
Wie won de meeste Europese Gouden Schoenen?
Lionel Messi met zes (2010, 2012, 2013, 2017, 2018 en 2019). Cristiano Ronaldo volgt met vier titels. Geen enkele andere speler in de geschiedenis won er meer dan twee. De prijs gaat naar de topscorer van de Europese competities, gewogen per competitiesterkte.
Is wereldvoetballer van het jaar hetzelfde als topscorer?
Nee. Wereldvoetballer slaat op de beste speler, gekozen door een jury. De Europese Gouden Schoen gaat puur naar wie de meeste doelpunten maakte. Een spelmaker of verdediger kan wereldvoetballer worden zonder ooit topscorer te zijn. Fabio Cannavaro won in 2006 als verdediger.
Wie was de laatste Nederlandse wereldvoetballer?
Marco van Basten won de FIFA World Player of the Year in 1992, de tweede editie van die prijs. Sindsdien zette geen Nederlander zijn naam op de FIFA-winnaarslijst. Bij de Ballon d'Or was Van Basten in 1992 eveneens een van de laatste Nederlandse hoofdrolspelers.
De volgende keer dat iemand zegt dat speler X "wereldvoetballer van het jaar" werd, is er maar één goede vervolgvraag. Welke prijs precies? Want zonder dat antwoord kun je het net zo goed over drie verschillende spelers hebben.
