Een keeper. In bijna zeventig jaar Ballon d’Or won precies een doelman de prijs voor de beste voetballer ter wereld: Lev Yashin, in 1963. Daarna niemand meer. Geen Buffon, geen Casillas, geen Neuer. De Sovjet-Rus in zijn volledig zwarte tenue staat nog altijd alleen op die lijst, en de kans dat daar snel iemand bijkomt is klein.
Lev Yashin won de Ballon d’Or in 1963 als enige keeper ooit
Op 17 december 1963 kreeg Yashin de Ballon d’Or uitgereikt, voor AC Milan-spelmaker Gianni Rivera en Tottenham-spits Jimmy Greaves. Een panel van 21 sportjournalisten uit UEFA-landen bepaalde de uitslag. Yashin kreeg 73 punten, Rivera 55, Greaves 50. Op de complete lijst van Ballon d’Or-winnaars blijft hij het enige buitenbeentje tussen de spitsen en spelmakers.
Waarom net dat jaar? Yashin pakte met Dinamo Moskou de landstitel en incasseerde in 27 competitieduels slechts zes goals. In oktober 1963 stond hij op Wembley in de wedstrijd Engeland tegen de Rest van de Wereld, ter ere van honderd jaar Engelse voetbalbond, en hield zijn doel schoon tegen een elftal vol vedettes. De UEFA bevestigt dat hij tot op de dag van vandaag de enige keeper is die de prijs won.
Het bijzondere zit in het jaar ervoor. Op het WK 1962 kreeg Yashin de schuld van de Sovjet-uitschakeling, boze fans gooiden zijn ramen in. Veertien maanden later was hij de beste voetballer van Europa. Zo snel kan het keren.
Wie was Lev Yashin, de Zwarte Spin?
Yashin (1929-1990) groeide op in een arbeidersgezin in Moskou. Tijdens de oorlog werkte hij als twaalfjarige in een defensiefabriek. Voetbal kwam pas later, en bijna had hij een heel andere sport gekozen.
Bij Dinamo Moskou stond hij namelijk ook op het ijs. Als ijshockeykeeper won hij in 1953 de Sovjet-beker en hij was kandidaat voor de nationale ijshockeyploeg. Hij koos voetbal. Het werden 326 wedstrijden voor Dinamo, vijf landstitels, olympisch goud in 1956 en winst op het allereerste EK in 1960.
Zijn bijnaam, de Zwarte Spin, dankte hij aan zijn volledig zwarte tenue en aan een reflex die onmenselijk leek. Volgens schattingen van de FIFA stopte hij in zijn loopbaan ruim 150 strafschoppen en hield hij meer dan 270 keer de nul, meer dan welke keeper ook. Sluitende primaire tellingen ontbreken, dus die cijfers blijven schattingen, maar de orde van grootte zegt genoeg.
Yashin vatte zijn vak ooit samen op een manier die geen spits zou begrijpen. Een keeper die niet wakker ligt van een tegengoal, zei hij, is geen keeper. “Als hij rustig blijft, betekent dat het einde.” Daar zit de hele tragiek van de positie in: foutloos is het minimum, briljant valt niemand op.
Na Yashin haalden vijf keepers de top 3
In de zestig jaar sinds 1963 kwamen vijf keepers tot de top 3 van de Ballon d’Or, en niet verder. Dino Zoff werd tweede in 1973, achter Johan Cruyff. Ivo Viktor stond derde in 1976, het jaar dat hij met Tsjecho-Slowakije het EK won. Oliver Kahn lukte het twee keer, in 2001 en 2002, als enige keeper die de top 3 meer dan eens haalde.
Kahn heeft daarbij een record dat los staat van de Ballon d’Or. Op het WK 2002 won hij de Gouden Bal als beste speler van het toernooi, terwijl Duitsland de finale van Brazilie verloor. Een keeper die het beste toernooi speelt en toch de cup misloopt, dat overkwam alleen hem.
De twee keepers die het dichtst bij echte winst kwamen, verdienen hun eigen verhaal.
Waarom werd Buffon in 2006 alleen tweede?
Gianluigi Buffon werd in 2006 tweede met 124 punten, achter ploeggenoot Fabio Cannavaro (173) en net voor Thierry Henry (121). Italie werd dat jaar wereldkampioen, en de cijfers van Buffon waren absurd: in zeven WK-duels kreeg hij twee tegengoals, een eigen doelpunt tegen de Verenigde Staten en een Zidane-strafschop in de finale.
En toch won de verdediger, niet de keeper. Cannavaro was het gezicht van die titel, Buffon de muur erachter. In de Italiaanse traditie van verdedigen telt de clean sheet, maar de prijs ging naar de aanvoerder die de beker omhoog mocht houden. Buffon bleef met lege handen achter, op een paar centimeter van de enige keeper-titel sinds Yashin.
Manuel Neuer werd in 2014 derde na zijn WK-titel
Manuel Neuer eindigde in 2014 als derde, achter Cristiano Ronaldo en Lionel Messi. Niet vierde, zoals soms wordt gedacht. Alle gezaghebbende bronnen noteren Neuer op de derde plek, met 15,72 procent van de stemmen tegenover Messi's 15,76. Het verschil was vier honderdsten van een procent.
Neuer won dat jaar het WK met Duitsland en herdefinieerde de positie als meevoetballende keeper, de zogenaamde sweeper-keeper. Het leverde hem brede bewondering op en precies geen Ballon d'Or. Sinds Neuer is geen enkele keeper meer in de buurt van het podium gekomen.
Wat is de Yashin Trophy en wie wonnen hem?
Omdat keepers de Ballon d'Or zelf nooit winnen, bedacht France Football in 2019 een aparte prijs: de Yashin Trophy, voor de beste keeper ter wereld. Vernoemd naar de enige doelman die de hoofdprijs ooit pakte. De stemmers zijn dezelfde journalisten als bij de Ballon d'Or, maar ze rangschikken hun beste drie keepers.
Alisson opende de erelijst in 2019 na de Champions League-titel met Liverpool. In 2020 werd de prijs niet uitgereikt vanwege corona. Daarna volgden Gianluigi Donnarumma (2021), Thibaut Courtois (2022) en twee keer Emiliano Martinez (2023 en 2024). In 2025 pakte Donnarumma zijn tweede, na een seizoen met PSG waarin hij de Champions League won. Hij eindigde dat jaar ook negende in de Ballon d'Or zelf, als enige keeper in de top dertig.
Donnarumma en Martinez wonnen de prijs allebei twee keer, het record. Keepers hebben sowieso hun eigen onderscheidingen, zoals de Spaanse Trofeo Zamora voor de minst gepasseerde doelman van La Liga. Mooie prijzen. Maar het blijven troostprijzen voor het feit dat de echte prijs buiten bereik ligt.
Waarom een keeper de Ballon d'Or bijna nooit wint
Een keeper in bijna zeventig edities. Het is geen toeval, het is het systeem. Stemmers belonen doelpunten, en die maakt een keeper niet. Zelfs verdedigers wonnen maar drie keer: Franz Beckenbauer in 1972, Matthias Sammer in 1996 en Cannavaro in 2006. Daarna nooit meer een niet-aanvaller.
Het probleem is meetbaarheid. Een spits die er dertig maakt, levert een verhaal dat zichzelf vertelt. Een keeper die met een positiekeuze een doelpunt voorkomt dat er nooit kwam, krijgt geen statistiek die dat vangt. De manier waarop de Ballon d'Or-stemming werkt versterkt dat: journalisten kiezen vijf namen, en bij twijfel valt de keuze bijna altijd op wie scoorde.
Welke Nederlandse keeper kwam het verst in de Ballon d'Or?
Geen enkele. Geen Nederlandse keeper haalde ooit de top tien van de Ballon d'Or. De beste notering ooit is Edwin van der Sar, 24e in 2008 met twee punten, een stem voor een vierde plaats, gedeeld met Ruud van Nistelrooy.
Dat is wrang, want Van der Sar won twee keer de Champions League en zette in 2009 een wereldrecord neer: 1.311 minuten zonder tegengoal in de Premier League. Hans van Breukelen kreeg ondanks de EK-titel van 1988 en een gestopte strafschop in de Europacup I-finale nul stemmen. De boodschap is consistent. Een Nederlandse keeper kan winnen wat hij wil, de Ballon d'Or zit er niet in.
Veelgestelde vragen
Welke keeper heeft de Ballon d'Or gewonnen?
Alleen Lev Yashin, in 1963, namens Dinamo Moskou en de Sovjet-Unie. In de hele geschiedenis van de prijs sinds 1956 is hij de enige doelman die won. Geen enkele keeper na hem is daar nog in geslaagd.
Heeft een Nederlandse keeper ooit de Ballon d'Or gewonnen?
Nee, en geen Nederlandse keeper haalde zelfs de top tien. De beste prestatie is Edwin van der Sar, die in 2008 als 24e eindigde met twee punten. Hans van Breukelen kreeg in zijn EK-jaar 1988 geen enkele stem.
Wie wonnen de Yashin Trophy voor beste keeper?
Sinds 2019: Alisson (2019), Donnarumma (2021), Courtois (2022), Martinez (2023 en 2024) en opnieuw Donnarumma (2025). In 2020 werd de prijs niet uitgereikt. Donnarumma en Martinez wonnen elk twee keer, het record.
Waarom winnen keepers bijna nooit de Ballon d'Or?
Omdat de prijs vrijwel altijd naar doelpuntenmakers gaat. Keepers leveren prestaties die moeilijk in cijfers te vangen zijn. Sinds 1956 wonnen een keeper en drie verdedigers de Ballon d'Or, alle andere winnaars waren aanvallers of middenvelders.
Donnarumma was in 2025 de enige keeper bij de eerste dertig van de Ballon d'Or, op plek negen. Dichterbij dan dat komt een doelman al jaren niet. Lev Yashin staat na ruim zes decennia nog altijd in zijn eentje op die lijst, de Zwarte Spin die de spitsen een keer versloeg. De vraag is niet of een keeper hem ooit gezelschap krijgt. De vraag is of iemand het nog probeert.
