Zweden speelde twaalf keer op het WK. Eén keer bereikten ze de finale, in 1958 in eigen huis, waar Pelé op zijn zeventiende de Zweedse droom in twee helften de grond in drukte. Tweemaal pakten ze brons. En één keer, op 19 juni 1974 in Dortmund, gebeurde er iets in een onbenullig 0-0 dat het Zweedse voetbal voor altijd zou koppelen aan dat van Nederland. Een 27-jarige Johan Cruijff sleepte de bal achter zijn standbeen door, draaide en liep weg. Achter hem stond Jan Olsson stil.
Veertig jaar later kennen meer mensen die beweging dan de wedstrijd.
Alle 12 WK-deelnames van Zweden op een rij
Zweden plaatste zich voor de WK’s van 1934, 1938, 1950, 1958, 1970, 1974, 1978, 1990, 1994, 2002, 2006 en 2018. In 2026 keren ze terug na een dramatische play-off-zege op Polen in Stockholm op 31 maart 2026 (3-2), voorafgegaan door een hattrick van Viktor Gyökeres tegen Oekraïne vijf dagen eerder.
De volledige WK-balans van Zweden staat in het FIFA-archief en komt neer op 50 wedstrijden: 17 gewonnen, 12 gelijk, 21 verloren, 65 doelpunten voor en 76 tegen. Een negatief saldo dat misleidt. Zweden speelde namelijk drie keer in de top vier, hetgeen weinig landen ter wereld kunnen zeggen.
De gemiste edities vertellen een eigen verhaal. 1954 (tweede achter West-Duitsland), 1962 (play-off-verlies tegen Zwitserland), 1966, 1982, 1986, 1998, 2010, 2014 (play-off tegen Portugal van Ronaldo) en 2022 (0-2 verlies in Chorzów tegen Polen, Lewandowski scoorde). Dat is een land dat structureel meedoet op het hoogste niveau, met af en toe een gat van twaalf jaar dat zorgt voor existentiële crises bij Svenska Fotbollförbundet.
Zweden WK 1958: de verloren finale tegen Brazilië in eigen huis
Zweden bereikte op 29 juni 1958 de WK-finale in het Råsundastadion in Solna. Het werd 5-2 voor Brazilië. Het was Zweden's enige finale ooit, en de uitslag verbergt dat het 1-0 stond voor Zweden na vier minuten via Nils Liedholm. Het was tot dan toe het snelste doelpunt in een WK-finale.
Daarna nam Pelé over. Zeventien jaar, 249 dagen oud, jongste finalist ooit. Hij scoorde tweemaal in een wedstrijd die hem internationaal lanceerde. Bondscoach George Raynor, een Engelsman die de Zweedse voetbalbond eerder al naar olympisch goud in 1948 en WK-brons in 1950 had geleid, kon weinig anders dan toekijken. Zweden had Hongarije (2-1), USSR (2-0) en West-Duitsland (3-1 in de halve finale, voor 49.000 toeschouwers in Göteborg) verslagen. Tegen dit Brazilië was geen kruid gewassen.
Kurt Hamrin maakte vier doelpunten op dat WK, gedeeld topscorer van Zweden met Agne Simonsson. De ploeg stond bekend onder de naam Gre-No-Li, naar de drie sterren die in Italië furore hadden gemaakt: Gunnar Gren (AC Milan), Gunnar Nordahl (AC Milan) en Liedholm (AC Milan). Twee van hen, Gren en Liedholm, stonden tegen Brazilië nog in het veld. Nordahl niet, hij was uit de selectie gebleven.
Zweden 1958 blijft, samen met de andere finalisten die door WK-winnaars op een rij nooit boven werden verslagen, het bewijs dat een verloren finale in eigen land lang nazindert. In Solna staat nog steeds een straatnaam vernoemd naar Liedholm.
De Cruijff-turn op 19 juni 1974 in Dortmund
In de 22e minuut van Nederland-Zweden in het Westfalenstadion ontving Cruijff een diagonale bal van Arie Haan. Hij stond met zijn rug naar het doel, Jan Olsson strak in de rug. Cruijff deed alsof hij naar voren ging passen, sleepte de bal met de binnenkant van zijn rechtervoet achter zijn linker standbeen door, draaide 180 graden en versnelde de andere kant op. Olsson, een rechtsback van Åtvidabergs FF, stond als bevroren. De wedstrijd eindigde in 0-0.
De beweging zelf was niet nieuw. Pelé had iets vergelijkbaars gedaan tegen Juventus in 1960. De Australische international Adrian Alston voerde een lijkende wending uit tegen Oost-Duitsland, vijf dagen vóór Cruijff, op datzelfde WK. Niemand herinnert het zich. Cruijff deed het op het grootste podium en de naam bleef plakken.
Wat de actie groter maakte dan een toevallige draai: volgens data van Opta/The Analyst sloeg Cruijff in diezelfde wedstrijd twaalf keer succesvol een Zweedse tegenstander voorbij in een dribbel. Dat aantal is in de elf WK's daarna slechts twee keer overtroffen. De Cruijff-turn was de zichtbare top van een dominante prestatie tegen een ploeg die zich verdedigde alsof het leven ervan afhing.
Jan Olsson speelde 17 interlands voor Zweden. Hij ontmoette Cruijff later nog drie keer, waaronder een 5-1 nederlaag in september 1974 in Solna. In het boek Brilliant Orange van David Winner zegt Olsson over het Dortmund-moment: "Ik speelde 18 jaar topvoetbal en zeventien keer voor Zweden, maar dat moment tegen Cruijff was het mooiste van mijn carrière. Ik dacht dat ik de bal voor honderd procent zou veroveren. Hij truukte me. Ik werd niet vernederd. Ik had geen schijn van kans. Cruijff was een genie."
Dat is hoe je je verlies neemt.
Zweden WK 1994: brons in de Verenigde Staten
Onder bondscoach Tommy Svensson speelde Zweden op het WK 1994 in de VS het beste toernooi sinds 1958. Drie keer ongeslagen in de groep (achter Brazilië), kwartfinale-zege op Saudi-Arabië, en in de kwartfinale tegen Roemenië een wedstrijd voor de eeuwigheid. Het werd 2-2 na verlenging, met een vrije-trap-routine waar het hele veld aan meedeed en Kennet Andersson in de slotseconden van de verlenging de 2-2 binnentikte. Strafschoppen volgden. Henrik Larsson, 22 jaar oud, benutte de vijfde.
De halve finale tegen Brazilië was minder dan de moeite waard. 1-0 voor Brazilië via Romário, zonder dat Zweden ooit echt in de wedstrijd kwam. Maar het brons werd binnengehengeld in een 4-0 demonstratie tegen Bulgarije, waarin Larsson scoorde, Tomas Brolin een meesterwerk maakte en Kennet Andersson zijn vijfde WK-doelpunt benutte.
Brolin werd opgenomen in het FIFA All-Star Team van het toernooi. Hij speelde toen voor Parma. Larsson zat in zijn eerste seizoen bij Feyenoord, gekocht voor 295.000 pond van Helsingborg. Het verschil tussen 1994 en 2022, toen Zweden in een play-off het WK miste, is wat je 'een generatie' noemt.
Nederland-Zweden in de WK-kwalificatie van 2018
Nederland en Zweden zaten precies één keer samen in een WK-kwalificatiegroep: voor het WK 2018, UEFA-groep A met Frankrijk, Bulgarije, Luxemburg en Wit-Rusland. Het werd het meest pijnlijke kwalificatie-traject van Nederland sinds 2002.
Op 6 september 2016 speelden ze in de Friends Arena in Solna 1-1. Marcus Berg scoorde, Wesley Sneijder maakte gelijk. Een jaar later, op 10 oktober 2017, won Nederland in Amsterdam met 2-0 dankzij twee goals van Arjen Robben. Maar Nederland verloor het ticket op doelsaldo: +9 voor Oranje, +17 voor Zweden. Het verschil zat in één wedstrijd: Zweden won op 7 oktober 2017 thuis met 8-0 van Luxemburg, Marcus Berg scoorde vier keer.
Nederland had op 10 oktober in Amsterdam met zeven doelpunten verschil moeten winnen om Zweden in te halen. Het werd 2-0. Zweden ging door naar de play-off tegen Italië, sloeg Italië uit het WK met 1-0 op aggregaat (Jakob Johansson scoorde op 10 november 2017 in Solna, 0-0 in San Siro) en haalde in Rusland de kwartfinale.
Nederland miste het WK voor het eerst sinds 2002. Het zou de aanleiding worden voor de bondscoachwissel waarmee Ronald Koeman in 2018 begon aan zijn eerste termijn. Dat hij in 2026 in Houston opnieuw tegenover Zweden staat, is geen toeval. Het is een cluster.
Zweden WK 2026: Graham Potter, Gyökeres en Groep F
Zweden plaatste zich voor het WK 2026 via de play-off na een dramatisch kwalificatietraject. Onder Janne Andersson was de ploeg in 2024 op een dieptepunt beland. Op 20 oktober 2025 nam Graham Potter, voormalig Chelsea-trainer, het roer over. Op 12 maart 2026 verlengde de Zweedse bond zijn contract tot en met het WK 2030, na zeges in de play-off-halve-finale (3-1 op Oekraïne) en finale (3-2 op Polen in Stockholm op 31 maart 2026).
Viktor Gyökeres, gekocht door Arsenal van Sporting CP in de zomer van 2025, is de man van het moment. Hij maakte een hattrick tegen Oekraïne en scoorde in beide play-off-duels. Zweden komt op het WK 2026 uit in Groep F van het nieuwe WK-format met 48 landen, met Nederland, Marokko en Saudi-Arabië. Het eerste WK-duel tussen Oranje en Zweden sinds 1974 staat op 20 juni 2026 in NRG Stadium in Houston, Texas.
Aan beide kanten van het veld lopen mensen rond die elkaar kennen. Potter werkte in de Premier League jaren tegen Nederlandse trainers. Koeman lanceerde Zlatan Ibrahimović in 2001 bij Ajax. Zweden's stafleden hebben in Eredivisie-academies gewerkt. Het wordt geen ontmoeting van vreemden.
Zweedse WK-spelers die in de Eredivisie speelden
Vijf Zweedse WK-internationals hebben hun handtekening in Nederland gezet. Ove Kindvall scoorde tussen 1966 en 1971 voor Feyenoord 129 keer in de Eredivisie, werd driemaal topscorer (1968, 1969, 1971) en maakte de winnende treffer in de Europa Cup I-finale van 1970 tegen Celtic. Op het WK 1970 speelde hij voor Zweden.
Henrik Larsson kwam in 1993 voor 295.000 pond naar Feyenoord, won tweemaal de KNVB-beker en speelde op drie WK's (1994, 2002, 2006). De manier waarop hij van Helsingborg naar Rotterdam ging, illustreert hoe het transfersysteem in het voetbal destijds werkte met opleidingsvergoedingen en directe deals. Wim Jansen, in 1974 het middenveld tegen Zweden, signeerde Larsson later voor Celtic.
Zlatan Ibrahimović speelde van 2001 tot 2004 bij Ajax onder onder andere Ronald Koeman. Hij won twee Eredivisie-titels en maakte 35 doelpunten in 74 officiële wedstrijden volgens Wikipedia (sommige bronnen tellen alle competities en voorbereiding mee en komen op 48 in 110). Hij speelde voor Zweden op het WK 2002 en 2006. Ola Toivonen was tussen 2009 en 2014 het werkpaard van PSV, won de KNVB-beker in 2012 en stond op het WK 2018 in de basis. Alexander Isak speelde een half seizoen op huurbasis bij Willem II in 2019, voordat hij doorbrak bij Real Sociedad en Newcastle.
Dat zijn vijf namen. Vijf carrières. Eén land met 17 miljoen inwoners dat structureel toptalent levert aan het Nederlandse voetbal, en dat in Houston op 20 juni 2026 weer tegenover Oranje staat. De cirkel is rond. Tot Cruijff opnieuw iemand om de tuin leidt.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak speelde Zweden op het WK?
Zweden speelde twaalf keer op het WK: in 1934, 1938, 1950, 1958, 1970, 1974, 1978, 1990, 1994, 2002, 2006 en 2018. In juni 2026 volgt de dertiende deelname, na een 3-2 zege op Polen in de play-off-finale op 31 maart 2026 in Stockholm.
Wat is het beste WK-resultaat van Zweden?
Het beste resultaat was de tweede plaats op het WK 1958, dat in eigen land werd gespeeld. Zweden verloor de finale met 5-2 van Brazilië in het Råsundastadion in Solna. Brons werd behaald in 1950 (Brazilië) en 1994 (Verenigde Staten), beide keren in een toernooi met sterke individuele spelers.
Wanneer was de Cruijff-turn tegen Zweden?
De Cruijff-turn werd uitgevoerd op 19 juni 1974 in het Westfalenstadion in Dortmund, tijdens een 0-0 in de groepsfase van het WK. Het slachtoffer was rechtsback Jan Olsson van Åtvidabergs FF. De wedstrijd was er een uit Groep 3, met ook Bulgarije en Uruguay.
Speelden Nederland en Zweden vaker tegen elkaar op een WK?
Voor het WK 2026 speelden Nederland en Zweden slechts één keer eerder op een WK-eindronde tegen elkaar: het 0-0 in Dortmund op 19 juni 1974. Op 20 juni 2026 volgt de tweede ontmoeting ooit, in Groep F van het WK in NRG Stadium in Houston, Texas.
Welke Zweedse WK-spelers speelden in de Eredivisie?
Ove Kindvall (Feyenoord, 1966-1971), Henrik Larsson (Feyenoord, 1993-1997), Zlatan Ibrahimović (Ajax, 2001-2004), Ola Toivonen (PSV, 2009-2014) en Alexander Isak (Willem II, 2019) speelden allemaal in de Eredivisie en stonden op minstens één WK in de Zweedse selectie.
