De oudste voetbalclub ter wereld speelt vandaag op het tiende niveau van het Engelse voetbal. Sheffield FC, opgericht op 24 oktober 1857, bestaat nog steeds en is door zowel de FA als de FIFA erkend als de eerste echte voetbalclub. Geen profclub, geen titel, geen stadion van naam. Wel de oudste. En precies daar begint de verwarring, want “oudste voetbalclub” heeft niet één antwoord maar vier.
Het hangt af van twee vragen. Bedoel je de wereld of Nederland? En bedoel je de oudste club die er ooit was, of de oudste club die spelers betaalt? Vier combinaties, vier verschillende clubs. Sheffield FC, Notts County, Koninklijke HFC en Sparta Rotterdam.
Sheffield FC, 1857, opgericht door twee cricketers
Nathaniel Creswick en William Prest waren cricketers die in de winter iets te doen zochten. Hun oplossing werd de oudste voetbalclub ter wereld. Sheffield FC schreef in 1858 zelfs zijn eigen spelregels, de Sheffield Rules, die op punten afweken van wat later de standaard werd. De club kreeg in 2004 de FIFA Order of Merit, een onderscheiding die slechts twee clubs ooit ontvingen. De andere was Real Madrid.
De eerste derby ter wereld? Ook van Sheffield. Op 26 december 1860 speelde Sheffield FC tegen buurman Hallam FC, opgericht in 1860. Die wedstrijd, de Rules Derby, geldt als de oudste nog bestaande clubconfrontatie in het voetbal. Hallam speelt nog altijd op Sandygate Road, door Guinness erkend als het oudste voetbalstadion ter wereld.
Sheffield is geen verhaal van trofeeën. Het is een verhaal van een eerste. De club bleef amateur, zakte weg in de Engelse piramide en speelt al decennia op een niveau waar geen camera komt. De geschiedenisboeken blijven open op dezelfde bladzijde.
De oudste club is niet de oudste profclub
Hier wringt het. Sheffield is de oudste club, maar nooit professioneel geworden. De oudste profclub ter wereld is Notts County, opgericht in 1862 in Nottingham. In 1888 was Notts County een van de twaalf oprichtende leden van de Football League, de eerste competitie ter wereld. Dat maakt de club tot de oudste die binnen een professionele structuur speelde.
Het onderscheid is geen muggenzifterij. Een club oprichten is iets anders dan spelers betalen. Voetbal was tot ver in de negentiende eeuw een spel van heren en studenten, geen beroep. Pas toen er geld omging, ontstond het betaald voetbal. De competities die daaruit groeiden, van de Engelse league tot de latere Serie A in Italië en de Bundesliga in Duitsland, draaiden om iets anders dan het amateurideaal waarmee Sheffield begon.
Koninklijke HFC, 1879, het Nederlandse begin
Nederland kreeg zijn eerste voetbalclub in 1879. Een veertienjarige scholier richtte hem op. Pim Mulier, later de man achter de Elfstedentocht en het Nederlandse atletiek, stichtte op 15 september 1879 in Haarlem de Haarlemsche Football Club. Vandaag heet die club Koninklijke HFC, een predicaat dat koningin Juliana in 1959 toekende bij het tachtigjarig bestaan.
Eén voetnoot hoort erbij. HFC begon niet met voetbal zoals wij het kennen. De eerste jaren speelden de leden een rugby-achtige variant. Pas vanaf 1883 stapte de club over op het associatievoetbal, deels om bezorgde ouders gerust te stellen over de ruwheid van het spel. Dat heeft historici aan het twijfelen gebracht over de exacte beginjaren, maar 1879 staat als oprichtingsjaar overeind en wordt door de KNVB en de club zelf aangehouden.
Mulier was overal. De eerste officiële voetbalwedstrijd op Nederlandse bodem, in 1886, werd door zijn HFC gespeeld. De man die het Nederlandse voetbal startte was nog geen twintig.
Sparta Rotterdam, 1888, de oudste profclub van Nederland
Net als in de rest van de wereld geldt ook in Nederland: de oudste club is niet de oudste profclub. Koninklijke HFC is nooit betaald voetbal gaan spelen. De oudste betaaldvoetbalclub van Nederland is Sparta Rotterdam, opgericht op eerste paasdag, 1 april 1888.
De oprichters waren acht scholieren tussen de dertien en zestien jaar oud. Ze begonnen als cricketclub, de Rotterdamsche Cricket & Football Club Sparta, en draaiden pas richting voetbal nadat ze een bal cadeau kregen. Sparta is daarmee de oudste van alle huidige Nederlandse profclubs, al zijn er elf amateurverenigingen die ouder zijn. HFC is daar de bekendste van.
Vier clubs, vier keer "de oudste", en geen enkele die alle titels tegelijk draagt. Dat is precies waarom de vraag zo vaak verkeerd wordt beantwoord.
Veelgestelde vragen
Wat is de oudste voetbalclub ter wereld?
Sheffield FC, opgericht op 24 oktober 1857 in Engeland, is de oudste voetbalclub ter wereld. De club wordt erkend door de FIFA en de Engelse FA. Sheffield bleef altijd amateur en speelt vandaag op een laag niveau in de Engelse piramide.
Wat is de oudste voetbalclub van Nederland?
Koninklijke HFC uit Haarlem, in 1879 opgericht door de toen veertienjarige Pim Mulier, is de oudste nog bestaande voetbalclub van Nederland. De club kreeg in 1959 het koninklijk predicaat van koningin Juliana.
Wat is de oudste betaaldvoetbalclub?
De oudste profclub ter wereld is Notts County uit 1862, een van de twaalf oprichters van de Football League in 1888. In Nederland is Sparta Rotterdam, opgericht op 1 april 1888, de oudste betaaldvoetbalclub.
Waarom is Sheffield FC nooit beroemd geworden?
Sheffield FC bleef bewust amateur en groeide niet mee met het professionele voetbal dat vanaf de jaren 1880 ontstond. De club zakte weg in de lagere niveaus en speelt al decennia ver onder de profcompetities, ondanks haar unieke historische status.
