Ajax-AZ is niet de oudste of de meest beladen affiche van het Nederlandse voetbal, maar wel een van de boeiendste van dit moment. Het is de Noord-Hollandse derby tussen de recordkampioen uit Amsterdam en de uitdager uit Alkmaar, een duel dat vooral lading kreeg toen AZ zich vanaf de titel van 2009 nadrukkelijk met de top ging bemoeien. Historisch domineert Ajax ruimschoots, al is het krachtsverschil in de onderlinge ontmoetingen lang niet altijd zo groot als de eeuwige balans doet vermoeden.
Hoe vaak de twee elkaar precies troffen, hangt af van welke duels je meetelt, en daarom noemen wij liever een telling met een bron erbij dan een vals-exact totaal. Onder de geschiedenis staan de recente onderlinge uitslagen, zodat naast de cijfers ook zichtbaar is welke kant het op dit moment op gaat. En dat beeld wijkt geregeld af van wat de eeuwige balans voorspelt.
Is Ajax-AZ een klassieker?
Nee, en dat is een belangrijk onderscheid. De echte klassieker is het duel tussen Ajax en Feyenoord; de topper die tussen Ajax en PSV. Ajax-AZ mist die historische, cultureel geladen vijandschap. Het is een derby op provinciaal niveau, Noord-Holland tegen Noord-Holland, waarvan de spanning niet uit een eeuw oude vete komt maar uit iets recenters: AZ dat de gevestigde orde uitdaagt. Wij noemen het daarom een derby of een topduel, geen klassieker, want dat laatste zou een lading suggereren die er niet is.
Wat het duel wel lading geeft, is het statusverschil dat AZ vanaf 2009 begon te doorbreken. Een club die decennialang de kleinere buur was, kan de recordkampioen in een rechtstreeks treffen inmiddels partij bieden en verslaan. Juist dat contrast, de underdog die de grootmacht kan kloppen, maakt de wedstrijd de moeite waard.
Hoe vaak speelden Ajax en AZ tegen elkaar?
Ook hier telt de definitie mee. Beperk je je tot de Eredivisie, dan krijg je een ander totaal dan wanneer je alle officiële duels meerekent, competitie én beker samen. Weer een andere telling ontstaat als je de ontmoetingen per stadion uitsplitst, iets wat de clubs zelf graag doen. Het exacte aantal onderlinge duels, en hoe de balans daarbinnen ligt, staat in het overzicht onder dit artikel, waar het meebeweegt met elke nieuwe editie.
Wij houden het daarom bij tellingen met een bron en een afbakening erbij, want een enkel samengevoegd totaal over alle competities en alle jaren levert net zo makkelijk verwarring als duidelijkheid op. Hetzelfde definitieprobleem speelt bij de grotere duels, zoals te lezen bij De Klassieker, waar de tellingen nog verder uiteenlopen.
Wie won er vaker, Ajax of AZ?
Over de hele historie is dat duidelijk Ajax. De recordkampioen won het merendeel van de onderlinge Eredivisie-duels, een overwicht dat past bij de statuur van de club uit Amsterdam. Wie puur naar de cijfers over een halve eeuw kijkt, ziet een duel dat Ajax vaker dan niet naar zich toe trok. De precieze all-time balans in overwinningen, gelijke spelen en nederlagen staat in het overzicht onder dit artikel.
Maar het gemiddelde verbergt het verhaal van het moment. De onderlinge verhouding schommelt sterker dan die eeuwige balans doet vermoeden, en er zijn periodes waarin AZ de recordkampioen in de rechtstreekse treffens ruim de baas is. Welke kant het op dit moment op gaat, laten de recente uitslagen onder dit artikel zien. De eeuwige balans en de actuele vorm vertellen zo geregeld twee verschillende verhalen, en juist dat spanningsveld maakt elke nieuwe editie interessant.
De iconische edities van Ajax-AZ
De grootste momenten van dit duel vielen opvallend vaak in bekerfinales. In 1978 versloeg AZ’67 Ajax met 1-0 en pakte de allereerste prijs uit de clubhistorie. Drie jaar later, in 1981, was het opnieuw raak: AZ won de bekerfinale met 3-1, als onderdeel van het grootste seizoen ooit, waarin de club naast de beker ook de landstitel pakte en de UEFA Cup-finale haalde. Voor AZ waren dit de duels waarin het zich voor het eerst boven de gevestigde orde uittilde.
De bekendste ontmoeting is misschien wel de bekerfinale van 2007 in De Kuip. AZ en Ajax speelden 1-1, met een vroege treffer van Mousa Dembélé en een gelijkmaker van Klaas-Jan Huntelaar, waarna Ajax pas na een uitputtende strafschoppenreeks met 8-7 aan het langste eind trok. Het was een van de meest dramatische bekerfinales van deze eeuw, en het tekende hoe dicht de twee clubs bij elkaar kwamen.
Het zwaarst woog het seizoen 2008/09. AZ werd onder Louis van Gaal landskampioen, met Ajax als een van de belangrijkste achtervolgers die het onderspit dolf. Het was de eerste keer sinds 1981 dat de titel niet naar Ajax, PSV of Feyenoord ging, en AZ brak er kortstondig de hegemonie mee. Die titel, en de manier waarop de Alkmaarders de traditionele top passeerden, ligt onder de rivaliteit zoals we die nu kennen. Meer over dat kampioensjaar en de trainers erachter staat bij de trainers van AZ.
Waarom de derby juist nu telt
Rivaliteiten leven van beweging, en Ajax-AZ beweegt hard. Sinds de titel van 2009 vestigde AZ zich als een club die in de subtop meedraait en met de KNVB-bekerwinst van 2026 opnieuw een prijs pakte, terwijl Ajax na het vertrek van Erik ten Hag door onrustiger periodes ging. Het krachtsverschil dat de historische cijfers laten zien, is in de rechtstreekse duels lang niet altijd zichtbaar. Een zege van AZ op Ajax geldt daardoor niet meer als een stunt, en dat is precies wat de derby zijn lading geeft.
Voor Ajax is het omgekeerde waar: een nederlaag tegen AZ voelt als een graadmeter van de eigen malaise. De selectie die de recordkampioen die dag het veld in stuurt, staat in de Ajax selectie, die van de uitdager in de AZ selectie. Wanneer beide clubs elkaar weer treffen, staat in het Ajax programma en het AZ programma. Reputaties tellen dan negentig minuten lang even niet mee, en de laatste jaren hebben bewezen dat de underdog dat als geen ander begrijpt.
In de laatste 6 onderlinge ontmoetingen won Ajax 0 keer en AZ 4 keer, bij 2 keer gelijk. De meest recente ontmoeting eindigde in AZ 1-1 Ajax op .
Veelgestelde vragen
Is Ajax-AZ een klassieker?
Nee. De klassieker is het duel tussen Ajax en Feyenoord. Ajax-AZ is een Noord-Hollandse derby of topduel, waarvan de lading vooral komt uit de rol van AZ als uitdager van de traditionele top, niet uit een historische vete.
Wie won vaker, Ajax of AZ?
Over de hele historie duidelijk Ajax: de recordkampioen won het merendeel van de onderlinge Eredivisie-duels, passend bij de statuur van de club. De precieze all-time balans en de recente onderlinge uitslagen staan in het overzicht onder dit artikel, want de actuele verhouding wijkt geregeld af van dat historische gemiddelde.
Hoe ligt de recente balans tussen Ajax en AZ?
De onderlinge verhouding schommelt sterker dan de eeuwige balans doet vermoeden, met periodes waarin AZ de recordkampioen in de rechtstreekse duels ruim de baas is. De recente onderlinge uitslagen staan in het overzicht onder dit artikel, zodat te zien is welke kant het op dit moment op gaat.
Wat is de bekendste wedstrijd tussen Ajax en AZ?
De KNVB-bekerfinale van 2007 in De Kuip. AZ en Ajax speelden 1-1, waarna Ajax pas na strafschoppen met 8-7 won. Ook de bekerfinales van 1978 (AZ 1-0) en 1981 (AZ 3-1) en de AZ-titel van 2009 zijn iconisch.
Werd AZ ooit kampioen ten koste van Ajax?
In het seizoen 2008/09 werd AZ onder Louis van Gaal landskampioen, met Ajax als een van de voornaamste achtervolgers. Het was de eerste keer sinds 1981 dat de titel niet naar Ajax, PSV of Feyenoord ging.
